Timikkut anersaakkullu peqqinnerput nukittorsarneqassaaq — meeqqat inuusuttullu sunngiffimminni periarfissarissaassapput. Inuiaqatigiit timikkut anersaakkullu peqqissut pilersinneqassapput, ilaatigut timersornikkut periarfissat annertusarneqarnerisigut. Siumup, Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiiffiit Kattuffiata anguniagaa ‘Aalasa’, ukioq 2030 nallertinnagu nunatta nunarsuarmi timimik aalatitsiffiunerpaanngornissaa, tapersersorpaa. Nunaqarfinni timersornikkut kulturikkullu ineriartortitsinerup nukittorsaavigiuarnissaa ilutigalugu timersortarfeeqqanik / katersuuffigisinnaasunik nunaqarfinnut naleqquttunik sanaartornerup ingerlaqqinnissaa Siumup pingaartippaa. Nunaqarfinni sunngiffimmi sammisassaqartitsivinnik, ukioq tamaat atorneqarsinnaasunik pilersitsisarnissaq …

Oqaatsivut kulturerpullu nukittorsarneqassapput — inuiaqatigiinni illersorneqarlutik ingerlateqqinneqassallutik. Nunarput ingerlanneqassaaq Kalaallisut oqaatsivut pisortatigoortumik oqaasiusut atorlugit. Taamaattumik oqaatsit pillugit inatsit oqaatitsinnik illersuisoq naleqqussarlugu ineriartortinneqartuassaaq. Inuiaqatigiit atugarissaartut ilisarnaatigilluinnartarpaat kulturikkut sunngiffimmilu uummaarissumik peqataalluartarneq. Inuiaqatigiit tamatta suliassaraarput nunaqqatitta kulturikkut sunngiffimmilu peqataanissaannut pitsaanerusunik tunngavissiornissaq kiisalu nunaqqatigiittut qaammarsaqatigiinnissaq. Piorsarsimassutsikkut ineriartortitsineq tassaassaaq inuiaqatigiinnit aallaavilik, inuiaqatigiit kissaataat aallaavigalugit. Siumumi isumaqarpugut piorsarsimassutsimut pisortaniit aningaasaliissutaasartut naalakkersuinikkut …

Pinaveersaartitsineq nukittorsarneqassaaq — inuiaqatigiit peqqinnerusut qulakkeerumallugit. Pinaveersaartitsineq aqqutigalugu inuiaat peqqinnarnerusumik inuuneqarnissaannut aqqutissiuussineq isumaginniffiit tamarmik suleqataaffigisaannik ingerlanneqassaaq. Pinaveersaartitsinermik suliaqarneq nukittorsarneqartuassaaq – qitiusumi najugaqarfinnilu ataasiakkaani. Suliniarnermi innuttaasut qitiutillugit suleqatigineqassapput. Pinaveersaartitsineq pillugu Siunnersuisoqatigiit nuna tamakkerlugu atuuttut ataavartumik anguniakkanik periusissanillu naleqqussaallutik siunnersuusiortassapput, inuiaqatigiit naleqartitaat pingaartitaallu aallaavigalugit. Ullumikkut inuusuttorpassuit naartuersittarput tamannalu inuttut naleqassutsimut annertuumik sunniuteqartarpoq peqqinnissaqarfinnullu annertoqisumik suliakkersuilluni. Pinaveersaartitsinerit inuusuttut …

Inuit innarluutillit pisinnaatitaaffii qulakkeerneqassapput — tamarmik inuiaqatigiinni naligiimmik pineqarlutik periarfissaqartinneqassapput. Siumup inuit innarluutillit pisinnaatitaaffiisa qulakkeerneqarnissaat pingaartippaa. Tamanna eqqarsaatigalugu Inuit Innarluutillit Oqaaseqartartuat pilersinneqarpoq, inatsillu innarluutillit pillugit nutarterneqarlutik. Innarluutillit, ersinngitsunik ersarissunilluunniit, pisariaqartitaannut naleqqussakkamik sullinneqarnissaat sulissutigineqassaaq – najukkami atugaasut tunngavigalugit ikiorsiissutit pitsanngorsaavigineqarlutik. Tarnikkut timikkullu innarluutilinnut najugaqarfiit naleqqussarneqassapput, sulisoqarnerlu pitsaasumik ingerlanissamut qulakkeersimaneqassaaq Innarluutilinnut periarfissat ineriartorteqqinneqassapput – suliffimmi piginnaasat tunngavigalugit …

Atugarissaarneq inuiaqatigiinni tunngaviuvoq — ikiorneqarnissamillu pisariaqartitsisut tamarmik ikiorneqassapput. Inuiaqatigiit ineriartoqqinnissaannut siuariartornissaannullu atugarissaarneq tunngaviussaaq. Inuiaqatigiit atugarissaarnikkut nukittuumik inissisimasut ilaqutariit tunngavissaraat ikiorneqarnissamillu pisariaqartitsisut ikiorneqarnissaat qulakkeerneqarsimassaaq. Siumut tunngaviusumik isumaqarpoq nunatsinni innuttaasoq kinaluunniit peqqissoq imminut napatinnissaminut killilerneqanngitsoq pisussaaffeqartorlu. Nunatsinni inuk kinaluunniit atugarisami pitsanngorsartuarnissaanut akisussaaqataavoq. Isumaginninnermut ikiorsiissutit sulinerup akilersinnaanerujuarnissaanik qulakkeerinnittumik annertussusilerneqarsimassapput. Siumut isumaqarpoq inunnik isumaginninnikkut sullissinerit ikiorsiisarnerillu tamarmik, naatsorsueriaatsit naleqassutsimik …

Utoqqaat ataqqineqassapput — toqqissisimanartumik ataqqinartumillu inuuneqarnissaat qulakkeerneqarsimassaaq. Utoqqaat pillugit politikitsinni inuup naleqassusia aallaaviuvoq – tamatumalu siunertaasa ilagaat toqqissisimaneq pitsaassuserlu. Nunatsinni utoqqanngorluni inooqataaneq nuannersuusariaqarpoq. Utoqqaat illoqarnikkut, sussassareqatigiinnikkut aningaasaqarniarnikkullu atugarissaartut inuiaqatigiinni suleqataajuarnissamut piumassuseqassapput, taamaattumik utoqqaat ajunngitsunik atugaqarnissaat periarfissaqartitaanissaallu Siumup sulissutigiuarpaa. Utoqqaat sulisinnaasut sulisinnaajuarnissaat suliffeqarfinnit pisussaaffiujuartariaqarpoq. Innuttaasut utoqqalisut suliffeqareernermiit utoqqalinersiuteqalernissamut pitsaasunik atugassaqarnissaat qulakkeerneqassaaq, suliffeqarfiillu tamatumani akisussaaqataanerat pissusissamisoorpoq. Pilersueqatigiittussaanerup …

Meeqqat inuusuttullu toqqissisimasumik qiimanartumillu peroriartussapput — meeqqanut pisinnaatitaaffiit sutigut tamatigut illersorneqassapput. Siumup anguniarpaa meeqqanik inuusuttunillu qiimasumik toqqissisimasumillu peroriartortitsinissaq. Isumassuineq susassareqatigiinnerlu inuiaqatigiinni toqqammavittut inissinneqarnissaanut innuttaasugut tamatta peqataanissarput Siumup kaammattuutigaa. Inuusuttut meeqqat atuarfiannit naammassereersimanermi kingorna ilinniarfinnut allanulluunniit ingerlaqqinngitsoortartut (sulinngitsut, ilinnianngitsut piginnaanngorsarneqanngitsullu) peqataalersinniarlugit ukiuni tulliuttuni naalakkersuinikkut iliuuseqarnikkut pinngitsooratik immikkut ittumik suliniuteqarfigineqassapput. Misigisaqarluarluni, eqeersagaalluni toqqissisimallunilu meeraasimaneq inuup ineriartorneranut tunngaviuvoq …

Peqqinnissaq qulakkeerneqassaaq — innuttaasut tamarmik peqqissuunissamut pisinnaatitaaffeqarmata. Innuttaasut peqqinnartumik toqqissisimanartumillu inuuneqarnissaat Siumup sulissutigiuarpaa. Innuttaasut tamatta peqqinnartumik inuuneqarnissarput nammineq akisussaaffigaarput. Innuttaasut tamatta pisussaaffigaarput inoqatitta peqqinnartumik inuunissaannut aqqutissiuusseqataassalluta. Peqqinnissaq pillugu suleqatigiinnermi naleqartitat tassaapput: Peqqinnissakkut sullissineq assigiimmik pitsaassusilik sumiiffinni tamanut atuuttussatut aaqqissuunneqassaaq. Nunaqarfinni pitsanngorsaanerit, nakorsanik amerlanernik tikisitsisarneq aamma nammineq inuttut nakorsaqarnermut periarfissat (‘praktiserende læge’) pisariaqartinneqarput. Inunnut 60.000-inut nakorsat …

Ilaqutariit nukittuut peqqissullu — meeqqat pitsaasumik inuuneqarnissaat qulakkeeqqullugu. Ilaqutariit inuiaqatigiinni qitiupput. Angajoqqaat meeqqallu, meeqqap peroriartornerani ataatsimoortuarnissaat qitiutillugu, ilaqutariit susassareqatigiinnerlu pillugit politikissamik nutaamik pilersitsisoqassaaq.  Tamatumani aamma nunani sanilerisatsinni misilittakkat iluatsilluartumik kinguneqarsimasut isumassarsiorfigineqassapput. Siumup sulissutiginiarpaa meeqqat angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartartut ikilisarneqarnissaat. Siumup sulissutigissavaa ilaqutariit avissaartinnagit ataatsimoorluni ikiorserneqarfiusinnaasumik sakkussanillu aallerfiusinnaasumik pilersitsinissaq. Siumup pingaartitaraa ilaqutariit nukittuut peqqissullu pilersinneqarnissaat. Ilaqutariit tunngavissinneqassapput …

Ilisimatusarneq annertusarneqassaaq – inuiaqatigiinnut, inuussutissarsiutinut kulturitsinnullu iluaqutaasumik. Siunissami inuiaqatigiit atugarissaartut ilinniarluarsimasunik nutaaliullaqqittunillu innuttallit pilersinneqarnissaat qulakkiissagutsigu ilisimasat nutaat annertunerusullu pisariaqarput. Taamaattumik Siumut ilisimatusarluni ilinniartitaanerit eqqarsaatigalugit annertunerusumik iliuuseqarniarpoq. Nunatta pisariaqartitai sulisoqarnermilu pisariaqartitat aallaavigalugit siunissami ilisimatusarneq ineriartortinneqartariaqartoq Siumut isumaqarpoq. Tamatumani nunatsinni aningaasarsiornikkut tunngavigisagut aallaavigalugit, suliassaqarfinni tamani qanoq iliornikkut inuiaqatigiinnut pissarsissutaanerpaamik aaqqissuussisinnaanerit pillugit ilisimatusarnerit immikkut annertusarneqarnissaat sulissutigineqassaaq. Ilisimatusarneq inuussutissarsiornerup …