Nunatsinni innuttaasut tamarmik toqqissisimasumik inuuneqarnissaat qulakkeerneqassaaq — upalungaarsimanerup qatserisartoqarnerullu pitsaanerulernissaat Siumup anguniarpaa. Nunatsinni ajunaarnersuarnut upalungaarsimajuarnissarput pisariaqarluinnarpoq. Timmisartut umiarsuit ajunaarnerini, nunamik ikuallattoornermi, illorsuit ikuallarujussuarnerini, tassaarsuartoqarnermi allatigullu ajunaarnersuarnut periusissat peqqissaartumik suliarineqarsimasassapput. Inuttaasullu peqataatinnissaannut periusissiat innuttaasunut ingerlaavartumik paasissutissiissutigineqartassapput. Nunat uatsinnut sanilliuttakkavut assigalugit pisoqarfiusuni, soorlu tassaarsuartoqarfiusuni, inuit sumiiffimmi najugallit salliullutik upalungaarsimasussatut aaqqissuussamik piareersimasuutigineqartassapput. Aaqqissuussineq Islandimut Canadamullu assingusoq nunatsinnut eqqunneqassaaq. […]

Issittoq inoqarpoq — nunatsinni illersornissaq annaassiniartarnerlu pillugit innuttaasut inuussutissarsiortullu peqatigalugit ineriartortitsisoqassaaq. Siumup siuttuuffigisaannik Nunatsinni nammineerluta illersornissaq pillugu periusissiaqalernissarput aammalu issittumut atuuttussamik periusissiortoqarnissaa naammassillugu suliarineqarpoq. Siumup ilisimaaraa nunatta nunarsuarmi inissisimanera naapertorlugu illersornissakkut pingaaruteqarluinnarnera. Taamaammat aatsaat taamak pingaartigilerpoq issittoq nunarsuarmi sumi inissisimanerata pingaassusaa kisiat ukkanneqaqqunagu ersarissaassuteqartuarnissaq – issittoq inoqartoq, ukiorpassuarni nunamik najuisimasunik. Issittumi inuuvugut sakkulersuuffiusimanngisaannartumi, tamannalu pingaarnertut

Anguniakkavut ataatsimeersuarnerit tamaasa nutarterneqartarput. Anguniakkat immikkoortortaqarfiit ilaasortallu aalajangersagaraat, ulluinnarni siulersuisunit nakkutigineqartut. Anguniakkat naalakkersuinikkut sulinermi toqqammaviupput. Pineqartumut tunngatillugu aalajangersakkat toqqammavigalugit sulineq ingerlanneqartarpoq.   Anguniaqqusat qulequtai naapertorlugit misissorsinnaavatit. Pineqartunut ataasiakkaanut nalornissuteqaruit allattoqarfimmut saaffiginninnissannut tikilluaqqusaavutit.   Siumut kingullermik Nuummi julip naanerani 2025 ataatsimeersuarpoq.  Anguniakkat 2025 – 2028  Siumup tunngaviusumik siunertai Nunatta naalagaaffinngornissaa Aningaasarsiorneq Aningaasaqarneq akileraarutillu Nunarsuarmioqataaneq Suliffeqarneq akulerutsitsinerlu

Nunatta nunani tamalaani sunniuteqarnerulernissaa anguniagaavoq — suleqatigiinneq nunatsinniit aallaaveqarluni inuiaqatigiinnut naleqqussarneqassaaq. Siumup anguniarpaa sunulluunniit tunngasutigut nunanik allanik suleqateqarnissanut Nunatta nammineerluni isumaqatigiissuteqartalernissaa. Nunarput ukiuni aggersuni annertuunik ilungersuutissaqarpoq. Nunarsuarmioqatigiit sukkaqisumik imminnut akuliukkiartuinnarnerisa tikikkiartuinnarpaatigut. Nunarsuaq inuuffigisarput allanngorpoq, Europami sorsuttoqarneranik malitseqartumik unammilligassat nutaat pisussaaffinnik annertuunik allatullu eqqarsartariaqarnitsinnik piumasaqarput, periarfissanilli nutaanik tamanna aamma uagutsinnut tunisivoq. Aningaasarsiorneq assigiinngisitaartoq pilersikkumallugu nunat qaniginerusagut

Siumut sulissutigaa Kalaallit Nunaat suliassaqarfimmut nammineq oqartussaassuseqalissasoq, aatsaalli tamanna pissasoq eqqartuussiveqarnermut attuumassuteqartut tamarmik naalagaaffimmit isumannaatsumik ineriartortinneqarsimalerpata. Siumup pingaartilluinnarpaa siunissaq eqqarsaatigalugu eqqartuussiveqarnerup politeeqarnerullu nunatsinniit oqartussaaffigineqalernissaa, tamannali aatsaat pisariaqarpoq suliffeqarfiit eqqartuussiveqarnermut attuumassuteqartut tamarmik isumannaatsumik naalagaaffimmiit piorsaaffigineqareernerisigut. Tassunga tunngatillugu Siumup makku ilanngullugit sulissutiginiarpai: Pinerluttunik pineqaatissiisarnerup pinerluutaasunut naapertuunnerusumik pillaasarnissaq anguniarneqarpoq. Nalilersuutinut ilanngullugit eqqarsaatigineqarput piffinni pissutsit pinerluffigineqartullu atugarisaat. Pinerlunnikkut eqqorneqartut

Siumup qulakkiissavaa, suliffeqarfiit innuttaasunut iluaqutaallutik ingerlanissaat, namminersortunngorsaanerlu isumannaatsumik inuiaqatigiinnullu nangittumik iluaqutaalluni ingerlanneqarsinnaappat tamanna periarfissaasaaq. Inuiaqatigiit ingerlanneqarneranni innuttaasut toqqaannarnerusumik peqataallutillu akisussaaqataanissaat siunertaralugu suliffeqarfissuit Namminersorlutik Oqartussanit pigineqartut ilaat namminersortunut ingerlatassanngortinneqarnissaat Siumup siunertaraa, taamaaliorneq inuiaqatigiit kiffartuunneqarnerannut aningaasaqarniarnerannullu isumannaatsumik ingerlatsiviusinnaappat. Suliffeqarfissuit ilaat nunarput tamakkerlugu sullissiviusut namminersortunngorsarniaannarlugit namminersortunngorsarneqassanngillat, tamatumani inuiaqatigiinni isumagineqartut suliarineqartullu tamatigut isumannaatsuunissaat siunertaajuartariaqarmat. Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaannik namminersortunut tunisiniarnermi

Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaat nunatsinni nunatsinniillu ingerlanneqassapput — inuiaqatigiinni ineriartornermut naleqqussarneqarsimallutik. Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaat periarfissaqartillugu sineriammut nuunneqarsinnaanissaat ujartorlugu misissuisoqassaaq. Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaat Danmarkimiittut nunatsinnut nuunneqassapput. Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaanni assigiinngitsuni pisortanik atorfinitsitsinerni inuiaqatigiinnik ilisimasaqarneq, naleqartitanik oqaatitsinnillu piginnaasaqarlunilu ilisimasaqarneq salliutillugit nalilersuinermi tunngavigineqartassapput. Inuit piginnaaneri aallaavigalugit ingerlatseqatigiiffinni siulersuisuliisarneq isumagineqassaaq, tamatumani inuiaqatigiinnik ilisimasaqarneq, naleqartitanik oqaatitsinnillu piginnaasaqarlunilu ilisimasaqarneq salliutillugit nalilersuinermi tunngavigineqartassapput. Namminersorlutik

Pisortat allaffissornerat kalaallit oqaasii atorlugit ingerlanneqassaaq — innuttaasullu sulinermi salliullutik inissisimassapput. Nunatsinni pisortat allaffissornerat oqaatsivut atorlugit ingerlanneqassaaq. Pisortat allaffissorneranni sulisorisat katitigaanerat qaqugukkulluunniit nunami innuttaasut katitigaanerannut naapertuuttumik aaqqissuunneqassaaq. Taamatut inissisimalernissaq anguniarlugu pisortat allaffissorneranni sulisorisat katitigaanerat pillugu misissuisoqassaaq, sumi pitsanngorsaasoqartariaqarnersoq paaseqqissaarumallugu. Naleqqussaasoqarfiusariaqartuni tamani kalaallit Nunaannut naapertuuttumik amerlassuseqartut atorfinitsinneqarnissaannut pilersaarusiortoqassaaq, aporfiusinnaasut piiarlugit, piginnaanngorsaanerillu pisariaqartinneqartut pilersillugit. Nunatsinni pisortani allaffissornikkut

Kommunit namminersortut nukittorsarneqassapput — innuttaasut tamarmik najugaqarfigisaminni oqartussaaqataassapput. Kommunit namminersortuunerat innarlerneqassanngilaq. Siumup anguniarpaa kommunit aningaasaqarnikkut suliassatigullu namminersortuunerisa ineriartortinnissaat, kommuninik aaqqissuusseqqinnermi pilersaarusiaasimasut isumaqatigiissutillu naapertorlugit. Kommunit aaqqissuussaanerat ingerlatsinerallu tamanut assigiimmik sinaakkuserneqarsimassaaq. Kommunerujussuarnik naleqqussaaqqinnissaq innuttaasut amerlanerussuteqartut piumasarippassuk, tamanna Siumup suleqataaffigissavaa. Ilisimavarput Avannaata Kommunia agguloqqinniarluni aalajangersimasoq, Maniitsoq Sisimiullu akunnerminni oqaloqatigiittut aamma Nanortalimmi innuttaasut namminiussuseqarnerullutik ingerlatsilernissaminnik kissaateqartut. Kommuninut politikimut tunngaviusumik

Inuit timikkut tarnikkullu nukittuut — upperisarsiorneq killilersorneqanngitsoq pisinnaatitaaffiuvoq. Siumup anguniarpaa kalaaleq timikkut tarnikkullu toqqissisimasoq suleqataasorlu. Ilukkut nukittuujuneq inuunermilu ingerlalluarneq Siumup anersaaraa. Nunatsinni pisortatigoortumik oqaluffeqarnermi Ilagiit Kalaallit Lutherikkuusut tunngaviupput. Upperisarsiorneq inunnut ataasiakkaanut misigissutsinullu tunngalluinnartuuvoq, taamaattumik nunatsinni upperisarsiornermi sammiviit assigiinngitsut killilersorneqaratik ingerlanneqarsinnaassapput. Nunatsinni ilagiit nammineq siulersuissapput, ilagiinni qullersaqarfik sinniisullu peqatigalugit. Nunatsinni Ilagiinni aaqqissugaanikkut naleqqussaanissaq Siumup suleqataaffigerusuppaa, ilagiit

Timikkut anersaakkullu peqqinnerput nukittorsarneqassaaq — meeqqat inuusuttullu sunngiffimminni periarfissarissaassapput. Inuiaqatigiit timikkut anersaakkullu peqqissut pilersinneqassapput, ilaatigut timersornikkut periarfissat annertusarneqarnerisigut. Siumup, Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiiffiit Kattuffiata anguniagaa ‘Aalasa’, ukioq 2030 nallertinnagu nunatta nunarsuarmi timimik aalatitsiffiunerpaanngornissaa, tapersersorpaa. Nunaqarfinni timersornikkut kulturikkullu ineriartortitsinerup nukittorsaavigiuarnissaa ilutigalugu timersortarfeeqqanik / katersuuffigisinnaasunik nunaqarfinnut naleqquttunik sanaartornerup ingerlaqqinnissaa Siumup pingaartippaa. Nunaqarfinni sunngiffimmi sammisassaqartitsivinnik, ukioq tamaat atorneqarsinnaasunik pilersitsisarnissaq

Oqaatsivut kulturerpullu nukittorsarneqassapput — inuiaqatigiinni illersorneqarlutik ingerlateqqinneqassallutik. Nunarput ingerlanneqassaaq Kalaallisut oqaatsivut pisortatigoortumik oqaasiusut atorlugit. Taamaattumik oqaatsit pillugit inatsit oqaatitsinnik illersuisoq naleqqussarlugu ineriartortinneqartuassaaq. Inuiaqatigiit atugarissaartut ilisarnaatigilluinnartarpaat kulturikkut sunngiffimmilu uummaarissumik peqataalluartarneq. Inuiaqatigiit tamatta suliassaraarput nunaqqatitta kulturikkut sunngiffimmilu peqataanissaannut pitsaanerusunik tunngavissiornissaq kiisalu nunaqqatigiittut qaammarsaqatigiinnissaq. Piorsarsimassutsikkut ineriartortitsineq tassaassaaq inuiaqatigiinnit aallaavilik, inuiaqatigiit kissaataat aallaavigalugit. Siumumi isumaqarpugut piorsarsimassutsimut pisortaniit aningaasaliissutaasartut naalakkersuinikkut

Pinaveersaartitsineq nukittorsarneqassaaq — inuiaqatigiit peqqinnerusut qulakkeerumallugit. Pinaveersaartitsineq aqqutigalugu inuiaat peqqinnarnerusumik inuuneqarnissaannut aqqutissiuussineq isumaginniffiit tamarmik suleqataaffigisaannik ingerlanneqassaaq. Pinaveersaartitsinermik suliaqarneq nukittorsarneqartuassaaq – qitiusumi najugaqarfinnilu ataasiakkaani. Suliniarnermi innuttaasut qitiutillugit suleqatigineqassapput. Pinaveersaartitsineq pillugu Siunnersuisoqatigiit nuna tamakkerlugu atuuttut ataavartumik anguniakkanik periusissanillu naleqqussaallutik siunnersuusiortassapput, inuiaqatigiit naleqartitaat pingaartitaallu aallaavigalugit. Ullumikkut inuusuttorpassuit naartuersittarput tamannalu inuttut naleqassutsimut annertuumik sunniuteqartarpoq peqqinnissaqarfinnullu annertoqisumik suliakkersuilluni. Pinaveersaartitsinerit inuusuttut

Inuit innarluutillit pisinnaatitaaffii qulakkeerneqassapput — tamarmik inuiaqatigiinni naligiimmik pineqarlutik periarfissaqartinneqassapput. Siumup inuit innarluutillit pisinnaatitaaffiisa qulakkeerneqarnissaat pingaartippaa. Tamanna eqqarsaatigalugu Inuit Innarluutillit Oqaaseqartartuat pilersinneqarpoq, inatsillu innarluutillit pillugit nutarterneqarlutik. Innarluutillit, ersinngitsunik ersarissunilluunniit, pisariaqartitaannut naleqqussakkamik sullinneqarnissaat sulissutigineqassaaq – najukkami atugaasut tunngavigalugit ikiorsiissutit pitsanngorsaavigineqarlutik. Tarnikkut timikkullu innarluutilinnut najugaqarfiit naleqqussarneqassapput, sulisoqarnerlu pitsaasumik ingerlanissamut qulakkeersimaneqassaaq Innarluutilinnut periarfissat ineriartorteqqinneqassapput – suliffimmi piginnaasat tunngavigalugit

Atugarissaarneq inuiaqatigiinni tunngaviuvoq — ikiorneqarnissamillu pisariaqartitsisut tamarmik ikiorneqassapput. Inuiaqatigiit ineriartoqqinnissaannut siuariartornissaannullu atugarissaarneq tunngaviussaaq. Inuiaqatigiit atugarissaarnikkut nukittuumik inissisimasut ilaqutariit tunngavissaraat ikiorneqarnissamillu pisariaqartitsisut ikiorneqarnissaat qulakkeerneqarsimassaaq. Siumut tunngaviusumik isumaqarpoq nunatsinni innuttaasoq kinaluunniit peqqissoq imminut napatinnissaminut killilerneqanngitsoq pisussaaffeqartorlu. Nunatsinni inuk kinaluunniit atugarisami pitsanngorsartuarnissaanut akisussaaqataavoq. Isumaginninnermut ikiorsiissutit sulinerup akilersinnaanerujuarnissaanik qulakkeerinnittumik annertussusilerneqarsimassapput. Siumut isumaqarpoq inunnik isumaginninnikkut sullissinerit ikiorsiisarnerillu tamarmik, naatsorsueriaatsit naleqassutsimik

Utoqqaat ataqqineqassapput — toqqissisimanartumik ataqqinartumillu inuuneqarnissaat qulakkeerneqarsimassaaq. Utoqqaat pillugit politikitsinni inuup naleqassusia aallaaviuvoq – tamatumalu siunertaasa ilagaat toqqissisimaneq pitsaassuserlu. Nunatsinni utoqqanngorluni inooqataaneq nuannersuusariaqarpoq. Utoqqaat illoqarnikkut, sussassareqatigiinnikkut aningaasaqarniarnikkullu atugarissaartut inuiaqatigiinni suleqataajuarnissamut piumassuseqassapput, taamaattumik utoqqaat ajunngitsunik atugaqarnissaat periarfissaqartitaanissaallu Siumup sulissutigiuarpaa. Utoqqaat sulisinnaasut sulisinnaajuarnissaat suliffeqarfinnit pisussaaffiujuartariaqarpoq. Innuttaasut utoqqalisut suliffeqareernermiit utoqqalinersiuteqalernissamut pitsaasunik atugassaqarnissaat qulakkeerneqassaaq, suliffeqarfiillu tamatumani akisussaaqataanerat pissusissamisoorpoq. Pilersueqatigiittussaanerup

Meeqqat inuusuttullu toqqissisimasumik qiimanartumillu peroriartussapput — meeqqanut pisinnaatitaaffiit sutigut tamatigut illersorneqassapput. Siumup anguniarpaa meeqqanik inuusuttunillu qiimasumik toqqissisimasumillu peroriartortitsinissaq. Isumassuineq susassareqatigiinnerlu inuiaqatigiinni toqqammavittut inissinneqarnissaanut innuttaasugut tamatta peqataanissarput Siumup kaammattuutigaa. Inuusuttut meeqqat atuarfiannit naammassereersimanermi kingorna ilinniarfinnut allanulluunniit ingerlaqqinngitsoortartut (sulinngitsut, ilinnianngitsut piginnaanngorsarneqanngitsullu) peqataalersinniarlugit ukiuni tulliuttuni naalakkersuinikkut iliuuseqarnikkut pinngitsooratik immikkut ittumik suliniuteqarfigineqassapput. Misigisaqarluarluni, eqeersagaalluni toqqissisimallunilu meeraasimaneq inuup ineriartorneranut tunngaviuvoq

Peqqinnissaq qulakkeerneqassaaq — innuttaasut tamarmik peqqissuunissamut pisinnaatitaaffeqarmata. Innuttaasut peqqinnartumik toqqissisimanartumillu inuuneqarnissaat Siumup sulissutigiuarpaa. Innuttaasut tamatta peqqinnartumik inuuneqarnissarput nammineq akisussaaffigaarput. Innuttaasut tamatta pisussaaffigaarput inoqatitta peqqinnartumik inuunissaannut aqqutissiuusseqataassalluta. Peqqinnissaq pillugu suleqatigiinnermi naleqartitat tassaapput: Peqqinnissakkut sullissineq assigiimmik pitsaassusilik sumiiffinni tamanut atuuttussatut aaqqissuunneqassaaq. Nunaqarfinni pitsanngorsaanerit, nakorsanik amerlanernik tikisitsisarneq aamma nammineq inuttut nakorsaqarnermut periarfissat (‘praktiserende læge’) pisariaqartinneqarput. Inunnut 60.000-inut nakorsat

Ilaqutariit nukittuut peqqissullu — meeqqat pitsaasumik inuuneqarnissaat qulakkeeqqullugu. Ilaqutariit inuiaqatigiinni qitiupput. Angajoqqaat meeqqallu, meeqqap peroriartornerani ataatsimoortuarnissaat qitiutillugu, ilaqutariit susassareqatigiinnerlu pillugit politikissamik nutaamik pilersitsisoqassaaq.  Tamatumani aamma nunani sanilerisatsinni misilittakkat iluatsilluartumik kinguneqarsimasut isumassarsiorfigineqassapput. Siumup sulissutiginiarpaa meeqqat angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartartut ikilisarneqarnissaat. Siumup sulissutigissavaa ilaqutariit avissaartinnagit ataatsimoorluni ikiorserneqarfiusinnaasumik sakkussanillu aallerfiusinnaasumik pilersitsinissaq. Siumup pingaartitaraa ilaqutariit nukittuut peqqissullu pilersinneqarnissaat. Ilaqutariit tunngavissinneqassapput

Ilisimatusarneq annertusarneqassaaq – inuiaqatigiinnut, inuussutissarsiutinut kulturitsinnullu iluaqutaasumik. Siunissami inuiaqatigiit atugarissaartut ilinniarluarsimasunik nutaaliullaqqittunillu innuttallit pilersinneqarnissaat qulakkiissagutsigu ilisimasat nutaat annertunerusullu pisariaqarput. Taamaattumik Siumut ilisimatusarluni ilinniartitaanerit eqqarsaatigalugit annertunerusumik iliuuseqarniarpoq. Nunatta pisariaqartitai sulisoqarnermilu pisariaqartitat aallaavigalugit siunissami ilisimatusarneq ineriartortinneqartariaqartoq Siumut isumaqarpoq. Tamatumani nunatsinni aningaasarsiornikkut tunngavigisagut aallaavigalugit, suliassaqarfinni tamani qanoq iliornikkut inuiaqatigiinnut pissarsissutaanerpaamik aaqqissuussisinnaanerit pillugit ilisimatusarnerit immikkut annertusarneqarnissaat sulissutigineqassaaq. Ilisimatusarneq inuussutissarsiornerup

Iliniartitaaneq inuussutissarsiutinut inuiaqatigiinnullu naleqqussarneqarneqarlunilu nukittorsarneqassaaq – inunnut iluaqutaasumik nunattalu ineriartorneranut ikorfartuisumik. Ilinniarnermut aningaasaliinerunissaq Siumup sulissutigiuarpaa. Suliffinnik nutaanik aallartitsiniarnissaq siunertaralugu ilinniarfimmik pilersitsinissaq anguniarneqarpoq. Inuussutissarsiornikkut ilinniartitaaneq annertusarneqassaaq, inuiaqatigiit pisariaqartitaat aallaavigalugit inuussutissarsiornermilu susassaqartut suleqatigalugit. Suliffeqarnermut suliniaqatigiiffiit suleqatigalugit ilinniarsimasunik pisariaqartitsineq naammassiniarlugu ilinniartitaaneq annertusartuarneqartariaqarpoq, inuussutissarsiutitigut sulisutigullu pissutsit aallaavigalugit. Teknikikkut aamma niuernikkut ilinniartitaanernut amerlanerusut ilinnialertarnissaat qulakkeerniarlugu inuussutissarsiutitigut ilinniarnertuutut ilinniarnerit annertusarneqassapput; tassaasut

Siumut sulinermini tunngavigaa nunatsinni aningaasasiornerup ineriartornissaa, inuussutissarsiutinik assigiinngiiaartunik innuttaasut iluaquteqarlutik periarfissaqarluarnissaat ineriartornitsinnut tunngaviussammata. Siumut anguniarpaa nunatsinni inuussutissarsiutit assigiinngitsunik tunngavillit ineriartortinneqarnissaat, nunanut allanut unammillersinnaassusillit. Inuussutissarsiutinik ingerlatsivinnut atugassarititaasut pitsanngorsarneqartuassapput, aningaasarsiornikkut tunngaviisa eqaannerulernissaat anguniarlugu. Nunatsinni aningaasarsiornikkut pilersuutaasut tassaapput aalisarneq, tunitsiveqarneq, suliffissuaqarneq, nunalerineq, kiffartuussinerit, piniarneq takornarialerinerlu, siunissamilu ilanngullutik pilersuutaalersinnaasut ilaat tassaapput aatsitassarsiorneq, erngup nukinganik atuineq imermillu niueruteqarneq. Nunatta isorartuunera

Meeqqat pitsaanerpaamik ilinniartinneqassapput — atuarfik angerlarsimaffillu suleqatigiinnerisigut, kulturerput tunngavigalugu, tamanut assigiimmik periarfissiissuteqarfiusumik. Meeqqat angusarissaarnissaat atuarfiup angerlarsimaffiullu suleqatigiilluarnerisigut anguneqassaaq, taamaattumik angerlarsimaffiup atuarfiullu suleqatigiinnerat nukittorsartuarneqassaaq. Meeqqat atuarfianni ilinniartitsisut pitsaanerpaanik tunngavissaqarnissaat atortussaqarnissaallu qulakkeerneqarsimassaaq, meeqqavut pitsaanerpaamik ilinniartinneqaqqullugit. Tamatumunngalu ilanngullugu atuarfiit pisortaasa meeqqat atuarfiini ilinniartitaanermut eqaatsumut ataqatigiittumillu naleqqussaanermut atatillugu pikkorissartinneqartarnissaat periarfissaajuassaaq. Meeqqat atuarfianni angajullernut ilinniarfissanik siunnersuineq annertusarneqarlunilu ataavartumik pitsanngorsarneqassaaq. Meeqqat

Meeqqat tamarmik ullutsinnut naleqquttunik ulluunerani ornitassaqarsinnaassapput – najugaqarfinni tamani. Ornittakkat kulturerput aallaavigalugu ingerlassapput, meeqqat toqqissisimasumik ineriartornissaat qitiutillugu. Meeqqat tamarmik ullutsinnut naleqquttunik ulluunerani paaqqinnittarfeqarnissaat Siumup anguniagaraa, tamannalu illoqarfinnut nunaqarfinnullu assigiimmik atuuppoq. Meeqqeriviit meeqqat avatangiisaannut, kulturitsinnut, ilinniartitaanermullu naapertuuttuussapput. Meeqqeriviit timikkut tarnikkullu peqqissuunissaq siunertaralugu ingerlatsiviussapput. Meeraaqqerivinni meeqqerivinnilu tamani siunertat anguniakkallu ersarissut pilersinneqassapput, taamatullu akisussaaffiit pisussaaffiillu ersarissut pilersinneqassallutik. Meeqqerivinnik

Kikkut tamarmik ilinniagaqarnissaminnut periarfissaqassapput. Ilinniarneq pitsaasumik aaqqissuunneqassaaq, inuusuttullu tamarmik ilinniagaqarnissamut periarfissaqassapput – nunatsinni nunanilu allani. Kikkut tamarmik ilinniagaqarnissaat Siumup anguniarpaa. Aqqutissiuussineq eqaatsoq ataqatigiittorlu atorlugu meeqqat atuarfianni naammassisut tamarmik ingerlaqqiffiusunut ilinniarfinnut ingerlaqqittarnissaat piviusunngortinniarlugu sulisoqassaaq. Inuusuttut meeqqat atuarfiannit naammassereersimanermi kingorna ilinniarfinnut allanulluunniit ingerlaqqinngitsoortartut (sulinngitsut, ilinnianngitsut piginnaanngorsarneqanngitsullu) peqataalersinniarlugit ukiuni tulliuttuni naalakkersuinikkut iliuuseqarnikkut pinngitsooratik immikkut ittumik suliniuteqarfigineqassapput. Nunatsinni innuttaasut

Siumup anguniarpaa nunatta pisuussutai innuttaasut suleqatigalugit iluaqutaanerpaamik atorluarneqassasut. Aatsitassarsiorneq Nunatta piumasaqaatai tunngavigalugit ingerlanneqassaaq – inuiaqatigiinnullu aningaasarsiornikkut iluaqutaassaaq. Siumup sulissutigaa nunatta pisuussutaasa iluaqutigineqarnerat inuiaqatigiit aningaasaqarnerannut toqqissisimanartumik iluaqutaalissasoq. Pisuussutinik atuineq nunatsinnit aqutsisuuffigineqassaaq, inunnut avatangiisinullu ajoqusiinngitsumik ingerlatsinikkut. Aatsitassarsiorneq ikummatissarsiornerlu nukissiuutinik minguitsunik aallaaveqartinneqassaaq – soorlu seqineq, anori, imeq imaluunniit e-fuels atorlugit. Uuliamik piiaaneq avatangiisinut navianartorsiortitsisinnaammat, upalungaarsimanissaq qulakkeerneqarsimassaaq. Siumup akuerinngilaa

Siumut anguniagaqarpoq innuttaasut tamarmik toqqissisimanartunik, peqqinnartunik akilerneqarsinnaasunillu inissianik periarfissaqartinneqassasut. Illuliortitsineq pitsanngorsarneqassaaq, innuttaasut tamatumani aamma annertuumik sunniuteqaqataanissaat pisariaqarpoq – amerlanerillu nammineq illumik piginnittuulernissaat aqqutissiuunneqassaaq. Siumup sulissutigaa innuttaasut tamarmik ineqarnikkut toqqissisimanartumik, peqqinnartunik aamma akilerneqarsinnaasunik najugaqarnissaat, inuttut aningaasatigut inissisimaneq apeqqutaatinnagu. Siumup anguniarpaa innuttaasut nammineq ineqalernissamut periarfissaanik annertusaanissaq. Aningaasaateqarfik pilersinneqassaaq piginneqatigiillunilu sanaartornermut tapersersuisussaq. Inissiat pitsaasuunissaat sanaartornermilu innuttaasut peqataatinneqarnissat anguniakkani

Siumup takornariaqarneq amerlanerpaanut iluaqutaasumik ineriartortikkusuppaa – inuiaqatigiinni kulturi, inooriaaseq avatangiisillu tunngavigalugit. Takornariaqarneq suliffissanik pilersitsiviussaaq, kalaallillu taakkuussapput aqutsisut. Siumup takornariaqarneq inerisaanissamut periarfissatut pingaarutilittut isigaa, tamannalu inuiaqatigiit kulturiannik, inooriaasiannik avatangiisinillu illersuinermik aallaaveqartumik ingerlanneqassaaq. Nunatsinni takornariaqarneq najukkani pissutsinut tulluartumik aaqqissuunneqassaaq. Takornarialerinermi ingerlatsinermut sinaakkutit innuttaasunut naleqqussarneqassapput, nunatsinnilu namminersortut, aningaasaliisartut takornarialerisullu salliunneqassapput. Inuussutissarsiut imminut napatissaaq suliffissanillu pilersitsiffiussalluni, avatangiisinut eriaginninnermik piujuaannartitsinermillu

Siumup anguniarpaa angallannermi inuit tamarmik periarfissaqarnissaat. Angallannermi akit appasinnerusariaqarput, innuttaasut pisariaqartitaat salliullugit – kikkut tamarmik pisariitsumik angalasinnaaqqullugit. Siumup anguniarpaa Nunatsinni angallanneq isumannaatsuussasoq, tamanut periarfissaqartoq aamma attaveqaatilersorsimaneq inuiaqatigiit tamarmiusut pillugit ineriartortinneqartuartoq. Angallannerup aaqqissuussaanera nunap inuisa pisariaqartitaannut naapertuuttumik eqaatsumik ineriartortinneqassaaq. Sumiiffinni angallanneq – nunakkut, imaatigut silaannakkullu – ataqatigiissaarneqarsimasumik pilersaarusiorneqarsimassaaq. Silaannakkut angallassineq aammattaaq timmisartunut mikinerusunut naleqqussarneqassaaq, mittarfiillu piusut

Siumut sulissutigaa innuttaasut tamarmik sukkasuumik akikitsumillu internetimut attavilerneqarnissaminnut periarfissaqassasut. Nunarput tamarmi attaveqaateqassaaq, innuttaasullu paasissutissanik eqqortunik pissarsisinnaassapput. Inuiaqatigiinni innuttaasut paasissutissanik eqqortunik pissarsisinnaanerat demokratiimik ingerlatsinermut tunngaviuvoq. Attaveqartarfiit (SoMe) atorneqarnerisa annertusiartornerat ilutigalugu, paasissutissanik eqqortuunngitsunik siammarterineq akiorniarlugu tusagassiorfiit nukittuut pisariaqartinneqarput. Siumut isumaqarpoq tusagassiorfiit pitsaanerpaamik nukittuumillu inissisimanissaat pingaaruteqarluinnartuusoq. Immap naqqatigut kabelilersuineq ingerlaavartumik ineriartortinneqassaaq, attaveqaatit qajannaatsuunissaat qulakkeerneqaqqullugu. Internetimik sukkasuumik akikitsumillu kikkulluunniit

Siumup anguniarpaa Nunarput tamarmi 2035-mi mingutsitsinngitsunik nukissiuuteqalersimassasoq. Uuliamik atuineq annikillisarneqassaaq – erngup, seqernup, anorip brintillu nukingi annertunerpaamik atorneqassapput. Siumut anguniarpaa inuiaqatigiinnut naleqqunnerpaamik, avatangiisinullu mingutsitsinngitsumik nukissiuutinik pilersorneqarneq ingerlanneqassasoq, uuliamillu atuineq annikillisarneqassasoq. Minguitsumik nukissiuteqarneq inuussutissarsiornikkut ineriartortitsinermut siuarsaassaaq suliffissanillu pilersitsiviulluni. CO2-mik aniatitsineq annikillisarneqassaaq, suliffeqarfiillu nukissiuutinik atuillutik ineriartortitsisut kalaallinit piginneqataaffigineqarnissaat qulakkeerneqassaaq. Teknikikkut ineriartorneq malillugu nukissiorneq siammarterinerlu ineriartortinneqassapput, illoqarfiit nunaqarfiillu

Siumut sulinermini tunngavigaa pinngortitaq minguitsoq illersorneqassasoq. Inuit peqataatinneqassapput, mingutsitsineq akiorneqassaaq pinngortitarlu minguitsoq kinguaariinnut tulliuttunut qulakkeersimaneqassaaq. Siumup sulissutigaa pinngortitap mingueqisup illersorneqarnissaa. Mingutsitsinerit suulluunniit akiorniarneqassapput, pisuussutivullu piujuaannartitsisumik aqutsiffigineqassapput. Silaannaap allanngoriartorneranut atatillugu ilisimatusarnikkut ilisimasaqarneq ineriartortinneqassaaq. Issittumi silaannaap pissusaa pillugu ilisimatusarfimmik pilersitsisoqassaaq aamma nunat allat suleqatigalugit iliuusissanik ineriartortitsineq ingerlanneqassaaq. Avatangiisinut ajoqusiinerit nunarsuarmioqatigiinnit pilersinneqartut Issittup inuinut uumasuinullu peqqissutsikkut sunniuteqarnerlunnginnissaat sulissutigineqassaaq.

Siumup sulissutigaa nunatsinni nammineerluta nerisassanik pilersornitta ineriartortinneqarnissaa annertusiartortinneqarnissaalu. Nunalerineq savaateqarnerlu ineriartortinneqassapput, pitsaassuseq tunngavigalugu periarfissanillu nutaanik ujartuiuarnikkut. Siumut anguniarpaa, nunalerineq uumasuuteqarnerlu immitsinnut pilersornitsinnut pingaarutilittut ineriartortinneqassasut. Naatitatigut neqitigullu tunisassiorneq annertusarneqassapput, unammillersinnaasumik pitsaassuseqartumillu. Nunalerinermut uumasuuteqarnernullu aningaasaliissutinik ineriartortitsineq ingerlaavartumik ingerlanneqassaaq, Savaatillit Peqatigiit Suleqatigiissut (SPS) suleqatigalugit. Nunatta karsianiit savaatilinnut aningaasaliissutit akilersinnaasumik ingerlatsiartuaarnerat naapertorlugu ikiliartortinneqassapput. Tamanna anguneqassapput pisariaqarput; Siumup sulissutigaa neqinik

Siumup sulissutigaa piniarneq piujuaannartitsineq tunngavigalugu ineriartortinneqassasoq, kulturerput  ataqqillugu. Piniarnermik inuussutissarsiuteqartut tapersersorneqassapput, inuussutissarsiutit nutaat periarfissaralugit, kinguaariillu tullii nangitsisinnaaqqullugit. Piniarneq Kalaallit kulturiannut tunngaviusut ilagaat, taamaattumillu piniarnermik inuussutissarsiuteqartut nunatsinni illersugaallutillu ikorfartorneqassapput. Piniarneq piujuaannartitsinermut tunngavoq. Siumup sulissutigaa, kinguaariit piniagassanik atuinissamut periarfissaqartuarnissaat, aamma inuussutissarsiutigalugu piniarneq ingerlanneqartuarsinnaasutut qulakkeerneqarsimanissaa. Piniarneq ingerlanneqassaaq kalaallinit nunaqavissunit, piniarnermik inuussutissarsiuteqartunut tapertaqartunullu salliutitsilluni. Piniartuuneq iluaqutigalu isertitaqarnerulernissaq anguniarlugu, takornarianik

Siumup anguniarpaa aalisarneq piujuartitsineq tunngavigalugu ineriartortinneqassasoq, inuiaqatigiinnut tamanut iluaqutaasussamik. Inuussutissarsiut ineriartortinneqassaaq aamma inuusuttut pitsaanerusumik periarfissinneqassapput, kisermaassisoqalersinnaaneralu ingalasimaneqassaaq. Aalisarneq inuiaqatigiinni aningaasarsiornermut pingaaruteqarluinnarpoq. Siumup sulissutigaa aalisarneq ineriartortinneqarlunilu naleqqussarneqartuartarnissaa, taamaalilluni nunatsinni imminut napatissinnaanerup siuarsarneqarnissaa piniassammat. Piujuaannartitsineq tunngavigalugu aalisarneq akuersissuteqartarnikkut ingerlanneqassaaq, atortorissaarutillu akuerisaasut atorlugit aalisarneq ingerlanneqartassaaq nakkutigineqarlunilu. Sinerissap qanittuanut aalisartunut avataasiortunullu pisassiissutit inuiaqatigiit tamarmiusut annertunerpaamik iluaqutigisinnaasaannik agguataarneqartassapput. Kangiani pisassiissutit

Siumup anguniarpaa Kalaallit Nunaat naalagaaffinngussasoq. Siumup anguniarpaa nunatsinnut oqartussaaneq tamakkiisumik tiguneqassasoq, avataaniit aqunneqarneq qimanneqassasoq aamma nunasiaasimanerup kinguneri eqqarsartariaasiusimasullu qimallugit akisussaaffimmik tigusissasugut. Siumut isumaqarpoq Namminersorluni Oqartussaaneq naalagaaffinngornissamut alloriarnerusoq. Siumup siuttuuffigaa Namminersornerulluni Oqartussaaneq 1979-imi eqqunneqartoq aamma Namminersorluni Oqartussaaneq 2009-mi eqqunneqartoq. Siumup anguniarpaa Kalaallit Nunaata naalagaaffinngornissaa, tamannalu kalaallit nammineq tunngaviusumik inatsisiliarisimasaanik tunngavilerneqassasoq. Siumup kissaatigaa Naalagaaffinngornissaq pilersaarusiorluagaassasoq aamma sutigut

Siumut isumaqarpoq, Nunarput tapiissutinik tunngaveqarnerulluni ingerlassanngitsoq. Pisuussutivut, sulisinnaassuserput periarfissallu nutaat atorlugit inuit inuussutissarsiornerlu nukittorsarneqassapput ineriartorlutillu. Nunarput allanit aningaasalersorneqaannarluni isumalluuteqarlunilu ingerlaannassanngilaq. Siunissarput nammineq aqullugu ilusilersussagipput Siumut isumaqarpoq, aamma aningaasarsiornerup nukittuumik inissisimanissaa pingaaruteqarluinnartuuvoq. Nammineq pisuussutivut, sulisinnaassuserput toqqakkavullu tunngavigalugit aningaasarsiornikkut ineriartorneq ingerlanneqassaaq. Siumut aningaasarsiornermut politiki aqqutigalugu namminiussuseqarnitsinnik nukittorsaalluni ingerlatsiumavoq, tapiissutit isumalluutigineqarnerat millisarlugu sumiiffinnilu naleqarnerulersitsineq aningaasarsornerlu nukittorsarlugit. Siumut isumaqarpoq,

Nunatta nammineq aningaasarsiorluni napatissinnaalernissaa anguniarparput. Pisuussutivut atorneqassapput, suliffissat pilersinneqassapput atugarissaarnerlu annertusarneqassaaq. Siumup anguniarpaa nunatta aningaasaqarnikkut imminut napatissinnaalernissaa kiffaanngissuseqartumillu aningaasaqalernissaa. Tamanna ilaatigut anguneqassaaq tunisassiornerup ineriartortinneqartuarneratigut, aamma nukissiuuteqarnikkut mingutsitsinngitsumik ineriartortitsinikkut avammullu niueruteqarnikkut. Inuiaqatigiit isumannaatsumik inuuniarnikkut atugaqarnissaat qulakkeerneqassaaq, atugarissaarnerlu annertusarneqartuassaaq. Pisuussutit inuiaqatigiit pigaat. Uumassusillit uumassuseqanngitsullu iluaqutigineqarnissaat inuiaqatigiit aningaasaqarnerannut iluaqutaassaaq. Inuussutissarsiutit aalisarneq, nunaateqarneq, aatsitassarsiorneq, takornariaqarneq aamma pisuussutivut immikkuullarissut, soorlu

Nunarput nunarsuarmioqataassaaq – suleqatigiinnermik, ilinniartitaanermik, kulturimik niuernermillu tunngaveqartumik. Piginnaasanik nukittorsaaneq suliffeqarfiillu ikorfartorneqarnerat qulakkeerneqassaaq. Nunarsuarmioqataanerup sorlaa tassaavoq – niuernikkut, sulisoqarnikkut, ilinniartitaanikkut, kulturikkut aningaasarsiornikkullu paarlagiaaqatigiinneq, tamannalu nunat assigiinngitsut akornanni aningaasaqarnikkut eqaatsumik ataatsimoorussiartuinnarneq ilutigalugu eqqumaffigineqarluni ingerlanneqassaaq. Paarlagiaaqatigiinneq siunissami tunngaviujartuinnarnissaa pingaaruteqariartuinnarnissaalu naatsorsuutigisariaqarparput. Nunarsuarmioqataanerup unamminartuujuarnissaa aningaasaqarnikkullu assigiinngitsutigut eqquisinnaanera eqqumaffigalugu eqeersimaartumik ingerlatsisoqassaaq. Taamaammat aqqutissat pingaartut ilagaat, sulisut piginnaanngorsartuarnissaat suliffeqarfiillu annerusumik aningaasanik

Innuttaasut tamarmik naleqquttumik suliffissaqarnissaat qulakkeerneqassaaq. Nunatsinni kalaallit najugaqartut salliutinneqassapput, piginnaasanillu ineriartortitsineq suliffissanik nutaanik pilersitsiviussaaq. Siumup anguniarpaa innuttaasut tamarmik naleqquttumik suliffissaqarnissaat. Suliffeqarfiit, kommunit ilinniarfiillu suleqatigalugit suliffinnut tunngatillugu piginnaasanik naleqquttunik innuttaasunut ineriartortitsinissaq periarfissiissutaasaaq – inuussutissarsiutit pioreersut nutaallu ilanngullugit. Avataaniit sulissussanik pisariaqartitsineq annikillisarneqassaaq, nunamilu maani najugaqartut suliffinnut salliunneqarlutik atorfinitsinneqartarnissaat qulakkeerneqassaaq. Kommunini suliffissarsiortunik sullissineq pitsanngorsarneqartuassaaq. Akissaasersuinerlulluni sulisitsineq inerteqqutaassaaq, inatsisillu

Nunatta niuernikkut nunanik allanik suleqateqarnera annertusassaaq – pingaartumik aalisakkanik tunisiffiit, soorlu USA, Canada aamma Island suleqatigalugit. Nunatsinni tunisassiat tapersersorneqarnerat qulakkeerneqassaaq. Siumut suliniuteqarpoq nunat allat, pingaartumik aalisakkanik tunisiffiit, suleqatigilluarnerulernissaanik. Nunat saniligut, USA, Canada aamma Island, annertunerusumik niuernikkut suleqatigineqassapput. Kangimut imaatigut attaveqarluni niuerneq kisiat piunnaarlugu, kimmut niuernikkut ineriartortitsisoqassaaq. Niuerneq eqqarsaatigalugu sulisunik paarlaasseqatigiittarnissaq, isumaqatigiissuteqartarnerillu ineriartortinneqassapput, nunatta pisariaqartitai tunniussinnaasaalu

Siumup suleqataaffigissavaa tunisassiorneq nunarsuarmi unammillersinnaasoq sumiiffinnilu iluaqutaasoq pilersinneqarnissaa. Aalisakkat naleqarnerulersillugit suliarineqassapput, suliffissaqartitsineq siuarsarneqarluni kisermaassillunilu ingerlatsilersinnaaneq ingalasimaneqarluni. Nunatsinni tunisassiorneq nunarsuarmioqatigiinnut unammillersinnaassaaq, atasinnaasumik ineriartorfiusumillu ingerlatsinerit tunngavigalugit. Sinerissap qanittuani tunitsivinnik pitsanngorsaanissaq ineriartortitsinerlu Siumup sulissutigissavaa, unammillersinnaassuseq aamma nunatsinni immitsinnut pilersorneq annertusarneqaqqullugit. Sumiiffiit ilaanni tunitsiviit ullutsinnut naleqqutinngitsut sumiiffimmilu atuisunut naleqqussarneqarsimanngitsut ingerlanneqartarput. Taamaattumik innuttaasut suleqatigalugit periarfissallu aallaavigalugit tunitsiviit iluaqutaaneruleqqullugit siuarsaasoqassaaq. Aalisakkat

Siumut sulinermini siunertaqarpoq, pisuussutit uumassusillit piujuartitsinermik tunngaveqartumik aqunneqassasut. Aqutsinermi ilisimatusarneq, atuisut ilisimasaat aamma innuttaasut peqataatinnerat qulakkeerneqassapput, kinguaariit tullii nangittumik iluaquteqarsinnaaqqullugit. Pisuussutit uumassusillit piujuaannartitsineq tunngavigalugu aqunneqassapput, kinguaariinnut tulliuttunut iluaqutaanissaat qulakkeerniarlugu. Pinngortitaq pisuussutillu uumassusillit illersorneqassapput, aamma silaannaap allanngoriartornerata pisuussutinut sunniutai pillugit ilisimatusarneq ingerlaavartumik ingerlanneqartassaaq. Atuisut ilisimasai aamma ilisimatuussutsikkut paasisat pisassiisarnermi oqimaaqatigiissinneqassapput. Atuisut ilisimasaannik atuinissamut periusissanik suliaqartoqassaaq. Tamakkiisumik

Asseq allisiguk… Pilersikkumallugit inuit eqeersimaartut napasinnaalluartullu, akisussaaqataanertik ilumoorfigalugu innuttaaqataasut. Pilersikkumallugit nunap tunniussinnaasai atorluarlugit avataaniillu pisariaqartitatik iluaqutigalugit inuit napatittut. Pilersikkumallugit inuiaqatigiit kikkunnut tamanut pitsaasumik naligiimmillu atugassaqartitsisut. Pilersikkumallugit inuiaqatigiit naligiissitaasut sumi inunngorsimaneq, arnaaneq, angutaaneq upperisaqarnerluunniit apeqqutaatinnagit. Pilersikkumallugit inuiaqatigiit aningaasaqarnikkut politikikkullu nammineersut. Ammasumik inuillu oqartussaaqataanerat pingaartillugu ingerlatsineq nukittorsassallugu. Inuiaqatigiit akisussaassusermik pingaartitsillutik kiffaanngissuseqarlutillu ineriartornissaat qulakkiissallugu. Avatangiisit isumalluutillu uumassusillit nungutsaaliuinikkut