Ullumikkut kalaallit amerlanerusimasinnaagaluarpugut kinguaariillu amerliartornerat innarlerneqarsimassanngikkaluarluni, tassami nalunaarusiami aamma eqqaaneqartutuut nunat 82-t akornanni tassaasimavugut 1960-kkunni 1970-kkunnilu kinguaassiornikkut appariaateqarnerpaasimasut, agguaqatigiisillugulu marluk pingasuni (2/3) miss. arnamut ataatsimut meerartaarsinnaaneq appariarsimavoq.
Siullertut oqaatigilara Naartunaveersaasersuisimaneq pillugu suliaq Kalaallit Nunatsinni arnanut niviarsiaqqanullu tunngammat. Arnat, kinguaaqarnissaminnik sinnattoqarsimagaluartut. Arnat namminneq ilaqutaqalernissaminnik sinnattoqarsimagaluartut, timiminnut inuunerminnut siunissaminnullu namminneq aalajangiisinnaassuseqartinnagit akuliuffigineqarsimasut, oqaluttuarisaanitsinnilu pisut tamatta inuiattut eqqorneqaatigaavut.
Qujanaqaarlu taarsiivigitinnissamut aaqqissuussaq Danskit inatsisartuinit akuersissutigineqarluni atuutilersinneqarmat, taamaakkaluartoq Siumut isumaqarpoq, oqaluttuarisaanitsinni Naalagaaffiup iliuuserisimasaasa pisimasoq manna ilamininnguariinnaraat, tamannalu taarsiivigineqarnissamik aaqqiissuteqarnikkut Kalaallit Nunatta akueriinnassanngikkaa.
Ukiorpaalussuanngortuni Danmarkip iliuuserisarsimasai pillugit inuiaqatigiinni Naalagaaffimmut kinguneqartitsinissaq pineqaleraangat assigiinngitsutigut saqitsaassutaasarsimavoq. Ilaatigut inatsisitigut ataataqanngitsut, Naalagaaffeqatigiiusup ataasiusup assigiimmik atugassaqartitsiffiusussaagaluartup iluani immikkoortitsinerit, Kalaallit danskiniit akissarsiatigut akissarsialutsinneqartut, kalaallit danskinut sanilliullugit inatsisitigut illersugaannginnerusut, danskit illersornissakkut amerikkarmiunik suleqateqarnerat aallaavigalugu avanersuarmiut nunaminniit pinngitsaalisaallutik nuutsitaasimanerat, amerikkarmiut danskiniit akuersissutigineqarlutik sakkutooqarfeqarnikkut annertuumik mingutsitsisimanerat suli ullumikkut atuuttoq, taassumalu saniatigut danskit Kalaallit Nunaanni ingerlatsinerat akikinnerpaajuniassammat pisariinnerpaajuniassammallu nunaqarfiit matoorarneqartut, kiisalu danskit nunatsinnik ingerlatsinerat pisariinnerpaajuniassammat Kalaallit amerliartunnginnissaat anguniarlugu arnanik niviarsiaqqanillu naartunaveersaasersuisimaneq qaqilertorneqartillugit.
Siumut isumaqarpoq, nunatut anginerusumik eqqarsartariaqartugut, inuiaammi tamatta pineqarpugut, taamaattumillu Naalagaaffimmut Danmarkimut kinguneqartitsinissaq annertunerusoq anguniarneqartariaqarpoq, danskillu iluminni imminnut misissornerat unittariaqarpoq, soorluttaaq aamma tamanna nalunaarusiat pillugit naliliinermi ilisimatuumit Afrikap kujataaneersumit erseqqissaatigineqarsimasoq.
Iliuuserineqarsimasoq peqqutaarpiarluni maanna inuiattut killiffipput imaannaanngitsumut killittussanngorpoq, tassami maanna utoqqalisussat suliunnaarlutik utoqqalinersiuteqalerpata kinguaariit pilersuisunngortussat affaannanngorsimasussaapput inuusuttagullu ilungersorlutik pilersuiniarnissaat tikikkaluttuarparput. Taassuma saniatigut sulisinnaasut ikileriarujussuarnissaat ilutigalugu avataaniit tikerartut amerligaluttuinnarput sulisinnaasut amigarmata, aarleqqutigineqarsinnaallunilu kalaallit nunatsinni inuiaasugut siunissami ikinnerussuteqaleratarsinnaanerput, tamannalu aningaasatigut ajutoornerujussuarmik nassataqartussaavoq, sutigut tamatigut sunniuteqarujussuartussaq.
Pissutsit tamakkua ulloq manna tikillugu Danskit annertunerusumik iliuuseqarfigisimanngilaat, paarlattuanik nipangersaatitupajaarluunniit atorlugit annikittualunnik tunisillattaarlutik iliuuseqaqattaarput, Kalaallit Nunaannut ikinngutaalluartutut nipeqartumik pissusilersorlutik qujanarniartutut isigineqartariaqartumik.
Inuiaat kalaallit akiliisuullutik Naalagaaffimmut annertunerusumik kinguneqartitsisoqannginnera akuersaarneqarsinnaanngilaq. Ataqqinartumik nunarsuarmioqatigiinni inooqataassagutta, ataqqinartumik inuiattut suliat ataatsimut isigineqassappata inuiaallu inuiannut allanut iliuuserisaat eqqortumik suliarineqassappata sukumiinerusumik naliliiffigineqarnissaa anguniarneqartariaqarpoq.
Taamaattumik Siumut isumaqarpoq, politikkikkut Naalagaaffiup Danmarkip inuiaat nungutinneqarnissaat siunertaralugu iliuuseqarsimanera inerniliutissanngikkipput. Tamanna inatsisitigut naliliinerussaaq, nunat tamalaat akornanni eqqartuussiviup pisinnaatitaasup arlaannaannulluunniit attuumassuteqanngitsup suliarisariaqagaa, taannaavorlu aamma Inatsisartuni partiit tamarmik ataatsimooruttariaqagaat.
Naqissuserlara matumani taamatut kissaateqarneq Naalagaaffiup Danmarkip iliuuserisimasaanut sammitinneqarmat, inunnullu ataasiakkaanut sammitinneqarani.
Aleqa Hammond
Siulittaasoq